در این مقاله قصد داریم درباره موضوع «تحلیل صرفی» در کنکور سراسری صحبت کنیم. این مقاله در «آکادمی عربی» اولین مرجع تخصصی آموزش عربی و به قلم استاد مهدی ترابی آماده شده و تلاش ما در این مقاله این است که به طور کامل و به شکل کاربردی درباره حل این مشکل برایتان توضیح بدهیم.

این مقاله به سرفصل‌های زیر و بطور کامل به موضوع تحلیل صرفی نظام جدید می‌پردازد:

  • تحلیل صرفی چیست و آیا قبل از سال دوازدهم با آن اشنایی داشته ایم؟

  • تعداد سوالات تحلیل صرفی در کنکور چند تا است؟

  • تحلیل صرفی در عربی عمومی و عربی اختصاصی با هم فرق دارد؟

  • در تحلیل صرفی به چه مواردی نیاز داریم؟

  • تکنیک حل سوالات تحلیل صرفی چیست؟

  • تحلیل صرفی در امتحان نهایی دوازدهم چگونه است؟

  • ویدئو حل یک نمونه تحلیل صرفی عربی عمومی با توضیح کامل

تحلیل صرفی چیست و آیا قبل از سال دوازدهم با آن آشنایی داشته ایم؟

تحلیل صرفی کلمه عبارت است از بررسی ویژگی‌های ساختاری کلمه که معمولا به نقش و شرایط کلمات در جمله‌های مختلف بستگی ندارد؛

ویژگی‌هایی مانند ( مذکر – مونث – معرفه نکره و …).

متاسفانه در عربی نظام جدید، این موضوع در سال‌های قبل از دوازدهم بررسی نمی‌شود و به ناگاه در عربی دوازدهم به آن پرداخته می‌شود که از این رو برای دانش آموز کمی فضای گنگ و نا آشنا ایجاد می‌کند.

تعداد سوالات تحلیل صرفی در کنکور چند تا است؟

در عربی عمومی به طور کلی بعد از اتمام متن و 4 سوال مفهومی متن، 3 سوال تحلیل صرفی داریم که در این سوالات 3 کلمه که در متن زیرشان خط کشی شده، به عنوان سوژه تحلیل صرفی انتخاب می شود (یعنی معادل 12 درصد).

البته در گروه انسانی علاوه بر 3 سوال تحلیل صرفی عربی عمومی، 3 سوال هم در عربی اختصاصی داریم (معادل 15 درصد) یعنی می‌توان گفت برای دانش آموز انسانی در مجموع 27 درصد از مجموع عربی عمومی و اختصاصی به موضوع تحلیل صرفی مربوط است.

برای آشنایی بیشتر با بودجه بندی عربی کنکور، پیشنهاد می‌کنیم این مقاله را مطالعه کنید.

تحلیل صرفی در عربی عمومی و عربی اختصاصی با هم فرق دارد؟

تحلیل صرفی عربی عمومی ساده تر از عربی اختصاصی است، علاوه بر کمتر بودن موضوعات تحلیل صرفی در عربی عمومی (موضوعات معربی و مبنی – لازم و متعدی فقط برای رشته انسانی است) در تحلیل صرفی عربی عمومی فقط یک کلمه به عنوان سوژه انتخاب می‌شود که در نتیجه شما می‌توانید با مقایسه عمودی گزینه‌ها و با رد گزینه سریع تر به جواب برسید. بنابراین زمان استاندارد پاسخگویی به تحلیل صرفی عربی عمومی 40 ثانیه می‌باشد.

 نمونه تست تحلیل صرفی عربی عمومی:

نمونه تست تحلیل صرفی

اما در عربی اختصاصی در گزینه‌ها 4 کلمه متفاوت داده می‌شود و هر گزینه باید مستقل از گزینه دیگر و به تنهایی بررسی شود و امکان مقایسه وجود ندارد و به همین دلیل زمان پاسخگویی و سختی کار بیشتر از عربی عمومی است. زمان استاندارد برای پاسخگویی به سوالات تحلیل صرفی عربی اختصاصی 1 دقیقه است.

در تحلیل صرفی به چه مواردی نیاز داریم؟

تحلیل صرفی به نوعی بررسی تمام ویژگی‌های کلمه است که در اینجا به صورت لیست‌وار آن‌ها را ذکر می‌کنیم:

اسم  (مذکر – مؤنث) / (مفرد – مثنی – جمع و نوع آن) / (معرفه – نکره) /   (اسم فاعل – مفعول – مبالغه – تفضیل – مکان)
فعل  (ماضی – مضارع – امر) / صیغه فعل / (مجرد – مزید و باب آن) / (معلوم – مجهول)
حرف (عامل – غیرعامل) – نوع آن

 تکنیک حل سوالات تحلیل صرفی چیست؟

در عربی عمومی بهترین راه برای حل سوالات این است که ابتدا گزینه‌ها را به صورت عمودی با هم مقایسه کنید و موضوعات مشترکی که اختلاف دارند را پیدا کنید. مثلا در گزینه‌ای معلوم و در گزینه دیگر مجهول آمده که با تعیین معلوم یا مجهول بودن فعل داده شده یک گزینه به طور کامل حذف می‌شود و با ادامه همین کار و حذف گزینه‌هایی که مورد نادرست دارند در نهایت به جواب دست پیدا می‌کنید.

برای اینکه بهتر متوجه شوید به مثال زیر دقت کنید:

مِن أهَمّ مُواصَفات هذه الشجرة أنّها تُعطي أثماراً طولَ السّنة:

1) اسم – جمع تكسير – حروفه الأصلية (و ص ف) / مضاف إليه

2) جمع سالم للمؤنث (مفرده: مُواصفة) – مصدر (على وزن مُفاعَلة) / مضاف إليه و مضافه «أهمّ»

۳) جمع مکسّر أو تكسير – مصدر من مزید ثلاثي / صفة و موصوفه «أهمّ»

4) جمع سالم للمؤنث – مصدر – اسم مفعول / مضاف إليه للمضاف «أهمّ»

همان طور که با رنگ قرمز مشخص شده می‌بینید که وقتی به صورت عمودی نگاه می‌کنیم تفاوت قابل توجهی می‌بینیم، چون کلمه «مواصفات» جمع مونث سالم است. گزینه‌های «1» و «3» حذف می‌شوند و بین گزینه‌های باقی مانده تفاوت بعدی که مشاهده می‌کنید این است که در گزینه «4» به طور هم زمان «مصدر» و «اسم مفعول » آمده که این امکان پذیر نیست و قطعا جواب گزینه «2» خواهد بود.

اما در صورتی که تحلیل صرفی عربی اختصاصی داشته باشید دیگر امکان مقایسه مانند بالا نیست و حتما باید هر گزینه را به طور جداگانه و مورد به مورد بررسی کنید.

برای اینکه بهتر متوجه شوید به مثال زیر دقت کنید:

« خیرُ إخوانکم من أهدی إلیکم عیوبکم!»: (اختصاصی انسانی سراسری 98)

1) إخوان: اسم – مثنی مذکر ( مفرده: أخ ) – معرب / مضاف إلیه و مجرور

2) أهدی: فعل ماضٍ – للغائب – لازم – معلوم – مبنی / فعلٌ و مع فاعله: جملةٌ فعلیة

3) خیر: اسم تفضیل ( أصله : أخیر ، علی وزن أفعل ) – معرب / مبتدأ و مرفوع، و الجملة اسمیة

4) عیوب: اسم – جمع مکسر أو تکسیر ( مفرده: عیب ، مؤنث) – معرب / مفعول و منصوب

در گزینه «1»: کلمه «إخوان» جمع مکسر است ولی مثنی گفته که نادرست است.

در گزینه «2»: کلمه « أهدی : هدیه داد» فعل متعدی بوده و لازم نادرست است.

در گزینه «4» کلمه «عیب» مذکر است نه مونث.

بنابراین جواب گزینه «3» می باشد.

تحلیل صرفی در امتحان نهایی دوازدهم چگونه است؟

موضوع تحلیل صرفی در امتحان نهایی عربی دوازدهم حدودا 0.5 نمره یا 0.75 نمره دارد که تکنیک حل تحلیل صرفی دقیقا همان روش مقایسه کردن است که در قسمت‌های بالاتر همین مقاله گفتیم.

برای آشنایی بیشتر با تکنیک تحلیل صرفی عکس زیر توجه کنید:

حل تست تحلیل صرفی

در ادامه می‌توانید فیلم آموزش تحلیل صرفی عربی کنکور به روش استاد مهدی ترابی را مشاهده کنید.